سه‌شنبه , 19 می 2020
خانهاقتصاد و تجارتآموزش بورسآموزش اصطلاحات بورس ایران ( پیش از ورود به بورس حتما بخوانید)
آموزش اصطلاحات بورس ایران ( پیش از ورود به بورس حتما بخوانید)
اصطلاحات بورس

آموزش اصطلاحات بورس ایران ( پیش از ورود به بورس حتما بخوانید)

پیش از ورود به بازار بورس لازم است اصطلاحات بورس و تعاریف کلیدی در این بازار را بدانید؛

مهمترین اصطلاحات رایج در آموزش بورسایران

نماد

نماد، در واقع نام اختصاری شرکت های پذیرفته شده در بورس است. برای مثال، نماد شرکت پتروشیمی خارک در آموزش بورس، شخارک (به کسر ش) است. حرف اول نماد، برگرفته از صنعتی است که شرکت در آن قرار دارد و بخش دوم نماد، در واقع خلاصه نام شرکت است. مثلا در نماد شخارک، حرف ش بیانگر صنعت شیمیایی و کلمه خارک، مخفف عبارت پتروشیمی خارک است. فعالان آموزش بورس، عمدتا بجای استفاده از نام کامل شرکت ها، نماد آنها را بکار می برند.

توقف نماد

گاهش اوقات، آموزش بورسبرخی شرکت ها در بورس بصورت موقتی، متوقف می شود. در این حالت، اصطلاحا می گویند نماد شرکت متوقف شده است. عمدتا آموزش بورسزمانی نماد یک شرکت را متوقف می کند که رویدادی حائز اهمیت درخصوص آن شرکت اتفاق افتاده باشد، به نحوی که این رویداد بتواند موجب افزایش یا کاهش بیش از اندازه قیمت سهام شرکت شود. برای مثال، قبل از برگزاری مجامع سالیانه شرکت، نماد آن شرکت متوقف می شود، زیرا در مجمع سالیانه، سود سهامداران مشخص خواهد شد و این موضوع، می تواند بر قیمت سهم بعد از مجمع، تأثیر زیادی داشته باشد. طبیعی است توقف نماد در اینگونه موارد، به سرمایه گذاران اجازه می دهد تا پس از انتشار اطلاعات کامل و شفاف شدن وضعیت شرکت، در شرایط یکسان و عادلانـه، درخصوص خرید، فروش و یا نگهداری آن سهم تصمیم گیری کنند.

مجمع

به گردهمایی سهامداران و مدیران شرکت که به منظور تصمیم گیری درخصوص مسائل مهم شرکت برگزار می شود، مجمـع گفته می شود. سهامداران شرکت، متناسب با میزان سهم خود، در مجامع حق رأی دارنـد. هیئت مدیره شرکت موظف است حداقل 10 روز قبل از برگزاری مجمع، آگهی برگزاری مجمع را در روزنامه کثیرالانتشاری که به عنوان روزنامه رسمی شرکت انتخاب شده است، منتشر کند تا سهامداران از این موضوع مطلع شوند. مجامع شرکت ها به دو دستـه تقسیم می شوند:

1- مجمع عادی سالیانه 2- مجمع فوق العاده

1- مجمع عادی سالیانه

هيئت مدیره شرکت موظف است هر سال یک بار، سهامداران شرکت را دعوت کرده و گزارش عملکرد سالیانه خود را به سهامداران ارائه نماید. به این گردهمایی، مجمع عمومی سالیانه گفته می شود. در مجمع عمومی سالیانه، همچنین درخصوص موارد مهمی مانند میزان سود تقسیمی به سهامداران و انتخاب اعضای هیئت مدیره، رأی گیری می شود.

2- مجمع فوق العاده

بجز مجمع سالیانـه، هر مجمع دیگری که توسط شرکت برگزار شود، مجمع فوق العاده نام دارد. در مجامع فوق العاده عمدتا درخصوص مواردی مانند افزایش سرمایه شرکت، تغییر نشانی و نام شرکت و… تصمیم گیری می شود.

سال مالـی

منظور از سال مالی، دوره یک ساله ای است که مبنای محاسبه سود و زیان و سایر گزارش های مالی شرکت می باشد. سال مالی در بسیاری از شرکت ها، از ابتدای فروردdن تا پایان اسفند است، اما برخی از شرکت ها، براساس نوع فعاليت خود، سال مالی خود را زمان دیگری، مثلا از ابتدای مهر تا پایان شهریور سال بعد، تعیین می کنند. در پايان سال مالی، مجمع ساليانه شرکت برگزار و عملکرد هيئت مديره در طول سال مالـی، مورد ارزيابی سهامداران قرار می گيرد. هيئت مديره شرکت موظف است حداکثر ظرف مدت 4 ماه پس از پايان سال مالی شرکت، مجمع عادی ساليانـه را برگزار کند.

صورت سود و زيان

حتما به خاطر داريد که گفتيم يکی از مهمترين معيـارها برای انتخاب سهام يک شرکت، ميزان سودآوری آن شرکت است. طبيعی است که هر اندازه ميزان سودآوری يک شرکت در مقايسه با قيمت سهام آن شرکت در آموزش بورس، بيشتر باشد، می تواند يکی از نشانه های ارزنده بودن سهم باشد. اما چگونه می شود از ميزان سودآوری يک شرکت مطلع شد؟ صورت سود و زيان، بخوبی بيانگر ميزان سود يک شرکت در پايان سال مالی است. شرکت ها موظفند در پايان سال مالی، صورت صورت و زيان خود را منتشر و از اين طريق، ميزان سودآوری خود را به سهامداران اطلاع دهند. در صورت سود و زيان، مواردی مانند ميزان فروش شرکت ها، ميزان هزينه های آنها و ساير اطلاعات با اهميت مربوط به عملکرد شرکت قابل مشاهده است. سهامداران برای مشاهده صورت سود و زيان شرکت ها، می توانند به پايگاه اينترنتی www.codal.ir  مراجعه کنند.

ترازنامه

در بيان عوامل تعيين کننده در قيمت سهام، توضيح داديم که سرمايه گذاران بايد علاوه بر سودآوری شرکت، به ميزان دارایی ها و بدهی های شرکت نيز توجه داشته باشند. طبعا برای يک سرمايه گذار مهم است که بداند شرکتی که قصد دارد در آن سرمايه‌ گذاری کند، چه ميزان دارایی، اعم از پول نقد، ملک، ماشين‌آلات و… دارد. ميزان بدهی ها و تعهدات شرکت به بانک‌ها، تأمين‌ کنندگان مواد اوليه و… چقدر است؟ و در مجموع‌، آنچه که به عنوان سرمايه سهامداران شرکت يا اصطلاحا، حقوق صاحبان سهام، پس از کسر بدهی های شرکت از دارایی های آن باقی می ماند، چقدر است؟ همه اين اطلاعات، از طريق مطالعه ترازنامه شرکت قابل مشاهده است. در واقع، ترازنامه که همانند صورت سود و زيان، در پايان دوره مالی شرکت برای اطلاع سهامداران منتشر می شود، همانند يک تصوير واضح و شفاف، وضعيت شرکت را ازنظر ميزان دارایی ها، بدهی ها و حقوق صاحبان سهام نشان می دهد. سرمايه‌گذاران برای مشاهده ترازنامه شرکت‌ها نيز همانند صورت سود و زيان، می توانند به پايگاه اينترنتی www.codal.ir مراجعه کنند.

سود هر سهـم ( EPS )

اگر کل سودی را که شرکت در پايان سال مالی خود، بدست می آورد، بر تعداد سهام منتشر شده توسط شرکت تقسيم کنيم، عدد حاصل بيانگر سود هر سهم است. برای مثال، اگر براساس اطلاعات مندرج در صورت سود و زيان، کل سود خالص شرکت در پايان سال مالی 500 ميليون تومان و تعداد سهام شرکت هم يک ميليون سهم باشد، سود هر سهم 500 تومان خواهد بود:

500=1000000 ÷ 500000000

سود تقسیمی هر سهـم ( DPS )

اگر به خاطر داشته باشيد، گفتيم که شرکت ها، لزوما همه سودی را که در پايان سال مالی بدست می آورند، بين سهامداران توزيع نمی کنند و بخشی از آن را برای اجرای برنامه های توسعه ای شرکت، نگه می دارند. ميزان سودی که به ازای هر سهـم، بين سهامداران توزيع می شود، سود تقسيمی هر سهم يا اصطلاحا DPS می گويند. اگر در مثال قبل، شرکت به ازای هر سهم، 300 تومان از 500 تومان سود را توزيع کند، DPS شرکت 300 تومان خواهد بود. تصميم گيری درخصوص ميزان تقسيم سود، در مجمع عادی ساليانه و با رأی گير از سهامداران انجام می شود. پس از تصويب مبلغ سود تقسيمی، شرکت موظف است حداکثر ظرف مدت 8 ماه، اين مبلغ را به سهامداران بپردازد. البته معمولا شرکت ها سود سهامداران خرد را زودتر از اين موعد، پرداخت می کنند. منظور از سهامداران خرد، سهامدارانی است که در مقايسه با سهمداران عمده، تعداد کمی از سهام شرکت را در اختيار دارند. سود تقسيمی هر سهم، به افرادی تعلق می گيرد که در زمان برگزاری مجمع شرکت، سهام آن شرکت را در اختيار داشته باشنـد. لازم به ذکر است که شرکت‌ها، سياست‌های متفاوتی درخصوص تقسيم سود دارند، برخی ترجيح می دهند بيشتر سود سهام را بين سهامداران تقسيم کنند، اما برخی ديگر درصد کمی از سود را تقسيم کرده و بخش عمده آن را به تأمين نقدينگی مورد نياز برای انجام طرح‌های توسعه‌ای، اختصاص می دهند. سرمايه‌گذاران بايد هنگام انتخاب سهام، به سياست شرکت در توزيع سود توجه داشته باشند، برای مثال، افرادی که دريافت سود مستمر برای آنها مطلوبيت دارد، ترجيح می دهند سهام شرکت‌هایی را بخرند که سود تقسیمی آنها بيشتر است، اما افرادی که ديد بلندمدت‌تری دارند، بيشتر به سراغ شرکت‌هایی می روند که بجای درصد تقسيم سود زياد‌، بخش عمده سود ساليانه را صرف توسعه فعاليت‌های شرکت می کنند.

پيش بينی سود

شرکت ها معمولا در پايان هر سال مالی، بودجه سال آينده خود را منتشر می کنند. يکی از مهمترين اطلاعات مندرج در بودجه شرکت ها، پيش بينی مقدار سود هر سهم آنان است، به عنوان مثال، شرکت الف در پايان سال 1391 پيش بينی می کند که در پايان سال مالی 1392، به ازای هر سهم، 100 تومان سود بدست آورد. اين پيش بينی برای سرمايه گذاران حائز اهميت است، زيرا می تواند چشم انداز شرکت را حداقل برای یک سال آينده، مشخص نمايد.

تعديل سـود

شرکت های پذيرفته شده در آموزش بورسموظفند بصورت مستمر و در دوره های سه ماهه (کنترل شود)، عملکرد واقعی خود را بررسی کرده و ضمن مقايسه عملکرد واقعی با بودجه پيش بينی شده، پيش بينی جديد خود از ميزان سودآوری شرکت را براساس عملکرد واقعی به بازار منعکس کنند. به عنوان مثال، شرکت الف پيش بينی کرده است که در پايان سال مالی 1392، 100 تومان سود به ازای هر سهم بدست آورد. اما پس از گذشت سه ماه از فعاليت شرکت و با بررسی عملکرد اين سه ماه، پيش بينی خود را تغيير داده و از 100 تومان به 110 تومان افزايش می دهد. همين شرکت ممکن است پس از بررسی عملکرد شش ماهه خود، به اين نتيجه برسد که سود 110 تومانی قابل تحقق نيست و پيش بينی سود شرکت، بايد به 95 تومان کاهش يابد. تغييرات اينچنينی در سود پيش بينی شده را اصطلاحا تعديل سود می گويند. سرمايه گذاران بايد بايد همواره در تصميم گيری های خود، به تعديل سود سهام توجه داشته باشند.

درصد تحقق سـود

شرکت الف را درنظر بگيريد. اين شرکت در ابتدای سال 92 پيش بينی کرده بود که در پايان سال، 100 تومان سود به ازای هر سهم بدست آورد. اگر در پايان سال، ميزان سود تحقق يافته اين شرکت به ازای هر سهم، 95 تومان باشد، به اين معناست که شرکت الف توانسته است 95 درصد سود پيش بينی شده خود را محقق کند. هر اندازه درصد تحقق سود يک شرکت بالاتر باشد، نشان دهنده پيش بينی دقيق تر و عملکرد بهتر آن شرکت خواهد بود.

صف خريد و صف فروش

وقتی حجم تقاضا برای يک سهم در آموزش بورس، از حجم عرضه آن سهم بيشتر باشد، برای آن سهم صف خريد تشکيل می شود. تشکيل صف خريد برای يک سهم نشان دهنده اقبال سرمايه گذاران به آن سهم است.

در نقطه مقابل، وقتی حجم عرضـه يک سهم در بورس، بيشتر از حجم تقاضا برای آن سهم باشد، برای سهم مذکور صف فروش شکل می گيرد. تشکيل صف فروش برای يک سهم، می تواند حاکی از بی رغبتی سرمايه گذاران به آن سهـم است.

البته ذکر اين نکته ضروری است که هر اندازه ميزان نقدشوندگی در يک بورس بيشتر باشد، از حجم صف‌ های خريد و فروش سهام در آن بورس کاسته خواهد شد، زيرا در همه شرايط اعم از افزايش و کاهش قيمت سهام، همواره متقاضی برای سهام وجـود دارد و اين، يعنی روان‌بودن فرايند معاملات در بورس و قابليت نقدشوندگی بالا. در بورس ايران نيز در سال های اخير، ميزان نقدشوندگی بازار افزايش و از حجم صف‌های خريد و فروش، تا حد زيـادی کاسته شده است.

نکته‌ جالب و البته مهم درباره صف‌ خريد و فروش اين است که باتوجه به تأثير لحظه‌ ای و بسيار سريع اطلاعات بر ميزان عرضه و تقاضای سهام در آموزش بورس، معمولا بلافاصله پس از انتشار يک اطلاعات حائز اهميت درخصوص سهام، صف خريد يا فروش برای آن سهم تشکيل می شود، بنابراين سرعت عمل سرمايه‌گذاران در تصميم‌ گيری برای خريد و فروش يک سهم در موفقيت آنها برای سرمايه‌گذاری بسيار حائز اهميت است.
برای مثال، انتشار خبری درخصوص آزادسازی نرخ سيمان، می تواند موجب انتظار سرمايه‌ گذاران برای افراد درآمد و سودآوری شرکت‌های سيمانی و در نتيجه، افزايش تقاضای آنها برای خريد سهام شود و همين امر، در فاصله کوتاهی، تشکيل صف خريد و افزايش قيمت سهام شرکت‌های سيمانی را بدنبال خواهد داشت، بنابراين سرمايه گذاراني که زودتر از ديگران برای خريد اين سهم اقدام کنند، طبيعتا بيشتر از ديگران سود بدست خواهند آورد.

دامنه نوسان

منظور از دامنه نوسان، حداکثر افزايش يا کاهشی است که قيمت سهام شرکت، در يک روز می تواند داشته باشد. در حال حاضر، دامنه نوسان قيمت سهام در بورس تهران، 4 درصد و دامنه نوسان قيمت سهام در آموزش بورس، 5 درصد است (کنترل شود)، به اين معنا که مثلا اگر آموزش بورسسهم الف در بورس تهران، در ابتدای روز 200 تومان باشد، قيمت اين سهم در پايان ساعت معاملات حداکثر می تواند 8 تومان افزايش و يا 8 تومان کاهش داشته باشد (8=0.04*200).
دامنه نوسان با اين هدف تعيين شده است که در مواقع بحرانی يا در مواردی که بازار، تحت تأثير رفتارهای هيجانـی برخی سهامداران، بويژه سهامداران خرد قرار دارد، از بروز نوسانات شديد در قيمت سهام و در نتيجه، ضرر و زيـان هنگفت سهامداران جلوگيری شـود.

البته شرکت هايی که نماد آنها مدتـی متوقف شده است، پس از بازگشایی نماد مشمول دامنه نوسان نمی شونـد، زيـرا اطلاعات با اهميتی که نماد شرکت به خاطـر آن متوقف شده است، ممکن است تأثيری، بيش از دامنه نوسان تعيين شده بر قيمت سهم داشته باشد و طبيعی است که براساس سازوکار حراج، بايد اجازه داده شود تا اطلاعات، تأثير واقعی خود را بر ميزان عرضه و تقاضا و در نتيجه قيمت سهام بگذارد، هرچند اين تأثيـر بيشتـر از دامنه مجـاز نوسـان روزانه باشد.

حجم مبنـا

حجم مبنـا، حداقل تعداد سهام يک شرکت است که بايد در طول روز، معامله شود تا قيمت آن سهم، بتوانـد براساس سقف دامنه نوسان، افزايش يا کاهش يابد. بنابراين، درصورتی که تعداد سهام معامله شده يک شرکت در طول روز، کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبت درصد نوسان قيمت آن سهم نيز کاهش خواهد يافت.
در حال حاضر، حجم مبنای شرکت های پذيرفته شده در بورس، 0008/0 (هشت ده هزارم) است (اين عدد کنترل شود)، بنابراين، اگر به عنوان مثال تعداد کل سهام يک شرکت پذيرفته شده در آموزش بورس20 ميليون سهم باشد، تنها درصورتی قيمت سهام اين شرکت در طول يک روز می تواند 4 درصد افزايش يا کاهش داشته باشد که حداقل 16 هزار سهم شرکت الف در طول روز، مورد داد و ستد قرار گيرد.

16000=0.0008*20000000

هدف از تعيين حجم مبنا، اين است که سرمايه گذاران اطمينان داشته باشند نوسانات قيمت سهام، در نتيجه خريد و فروش تعداد مشخص و قابل توجهی سهام صورت گرفته است، چراکه در غير اينصورت، معامله حتـی چند عدد آموزش بورسيک شرکت، می تواند قيمت سهام اين شرکت در بورس را تحت تأثير قرار داده و منجر به ايجاد قيمت های غيرواقعی و کاذب در آموزش بورسشود.

قيمت پايانی سهـم

قيمت پايانـی سهام يک شرکت، در واقع ميانگين قيمت‌هايی است که آن سهم در طول روز، براساس آن قيمت‌ها مورد داد و ستد قرار گرفته است. البته سامانه معاملاتی بورس پس از محاسبه ميانگين قيمت سهم در طول روز، بصورت خودکار بررسی می کند که آيا ميزان معاملات سهم نيز به اندازه حجم مبنا بوده است يا خير؟ طبيعتا اگر آموزش بورس سهم حداقل به اندازه حجم مبنا بوده باشد، ميانگين محاسبه شده، به عنوان قيمت پايانی سهم در سامانه معاملات ثبت خواهد شد، اما اگر حجم معاملات سهم از حجم مبنا کمتر باشد، به همان نسبت از ميزان افزايش يا کاهش قيمت سهم هم کاسته شده و قيمت پايانی، بر اين اساس محاسبه و در سامانه معاملات ثبت می شود.

به عنوان مثال، فرض کنيد قيمت سهم الف در ابتدای روز شنبه، 200 تومان و ميانگين قيمت معاملات اين سهم در طول روز شنبه نيز 206 تومان باشد. بنابراين، ميانگين قيمت سهم در پايان روز شنبه، در مقايسه با ابتدای روز، 6 تومان، يعنی 3 درصد رشد داشته است.
حال اگر تعداد آموزش بورس شده شده شرکت الف در طول روز شنبه، برابر با حجم مبنا باشد، قيمت پايانی سهم در روز شنبه، همان 206 تومان خواهد بود، اما اگر تعداد سهام معامله شده شرکت الف، تنها معادل نصف حجم مبنای تعيين شده برای اين سهم باشد، طبعا ميزان افزايش سهم نيز از 6 تومان، به 3 تومان کاهش يافته و قيمت پايانی سهم در روز شنبه، 203 تومان تعيين خواهد شد. لازم به ذکر است که قيمت پايانی سهم در يک روز، به عنوان قيمت پايه آن سهم در ابتدای روز بعد، در سامانه معاملات آموزش بورسدرنظر گرفته می شود.


ما را در فیسبوک پیردانا و گوگل پلاس پیردانا همراهی کنید!

 

لطفا با امتیازدهی ستاره ای به این مطلب در پایین این صفحه ، ما را در بالا بردن کیفیت مطالب یاری کنید !
تا 80 درصد تخفیف

درباره‌ی جایینو

بلاگ جایینو | آموزش ترفند های خرید و فروش املاک , تبلیغات و بازاریابی , ثروت و موفقیت , دکوراسیون داخلی و فنگ شویی
انواع نوشیدنی در دیجی کالا